Grivska – jedno od sela u opštini Arilje




Crkva u Grivskoj
Crkva u Grivskoj

Selo Grivska

je naselje u Srbiji u opštini Arilje u Zlatiborskom okrugu. Grivska zauzima brdovite predele između Leščana (926 mnv) na severu, Malog Ostreša (828 mnv) na istoku, Visa (890 mnv) i Debele gore (887 mnv) na jugu i Nebeške (982 mnv) na severozapadu. Pravcem zapad-istok teče reka Grivska, koja skreće ka Vojinovićima i odlazi ka Malom Rzavu. Od Kovačice pa do puta, prateći tok Grivske, pruža se Gornje polje. Istočno od puta, ka Malom Ostrešu, nastavlja se Donje polje. Centar Grivske udaljen je od Arilja približno 13km, a selo se graniči sa Radobuđom na severu, Dobračama na istoku, Radoševom na jugozapadu i Severovom na zapadu.

Ime Grivska

Ni ovo selo nije mimoišla sudbina većine ariljskog kraja. O njegovoj prošlosti ne zna se mnogo. Čak ne postoje ni pouzdani izvori koji bi potvrdili kako je dobilo ime. Uglavnom su se u narodu iz generacije u generaciju prenosile dve priče, žive do danas. Po jednoj, mesto je dobilo ime po imenici griva. Naime, muškarci su nekada nosili na ovim prostorima duge kose, koje su u to vreme nazivane grive, pa otuda i ime sela. Po drugoj priči, na Nebeškoj ima jedna livada koja opet podseća na grivu. Sigurno je nekada bilo i drugih verzija kako je Grivska dobila ime.

Istorijski zapisi

U najstarijim turskim popisima iz 15. i 16. veka nema podataka o ovom selu, ali je gotovo sigurno da je kao i većina pripadalo požeškoj nahiji. Prvi istorijski spisi u kojima se pominje današnje ime datiraju sa početka 19. veka, iz vremena Prvog srpskog ustanka. Ostalo je zabeleženo, a i epske pesme govore – da je nakon boja na Lopašu, Vučića Pipera Karađorđe odlikovao diplomom kojom mu se pored zasluga za iskazane hrabrosti na upravu dodeljuju i neka sela među kojima i Grivska.

Miloš Obrenović

Nakon izbijanja Drugog srpskog ustanka, uspostavljanje srpske vlasti, ma i u početnom obliku počelo je vrlo rano, još u vreme borbi preko Dragačeva i gonjenja Turaka ka Sjenici. Dvadeset drugog maja 1815. godine, Miloš Obrenović, kao vrhovni predvodnik postavio je starešine za neka područja zemlje. Istočni deo negdašnje rujanske knežine koji je brojao dvadeset sela, među kojima je bila i Grivska, nazvan druga kapetanija, pripao je na upravu Stefanu Raduloviću. Međutim, meštanii o tome malo znaju. Uglavnom se sećaju i pričaju, naravno oni stariji, o bliskoj prošlosti vezanoj za Svetski rat i stradanja Grivštanaca u njemu.

Danas je u selu, potomaka nekadašnjih starosedelaca koji su na ovim prostorima živeli tokom sedamnaestog veka vrlo malo. Hronologija doseljavanja nije jasno utvrđena tako da se ne može precizno tvrditi kako su i kojim migracionim tokovima naseljavani ovi krajevi, ali zasigurno, kao i u većini sela ariljskog kraja, najveći broj meštana vodi poreklo od doseljenika iz Crne Gore, Hercegovine, Starog Vlaha koji su tokom 18. veka intenzivno naseljavali ove prostore.

Stanovništvo

Prema popisu iz 2011. bilo je 293 stanovnika. Veruje se da su nekada muškarci iz ovog sela nosili dugu kosu koju je narod tada zvao griva. Od te reči nastao je današnji naziv Grivska. U naselju Grivska živi 310 punoletnih stanovnika. Prosečna starost stanovništva iznosi 51,3 godina (47,5 kod muškaraca i 54,8 kod žena). U naselju ima 142 domaćinstva, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 2,51.

Ovo naselje je skoro u potpunosti naseljeno Srbima (prema popisu iz 2002. godine), a u drugoj polovini XX veka je zabeležen konstantan pad u broju stanovnika.

više