Crkva Sveti Ahilije – Church St. Achilius

Crkva Svetog Ahilija je smeštena na uzvišenju u središtu današnjeg Arilja i zadužbina je kralja Dragutina. Kralj Srbije 1276-1282 , kralj Srema 1282-1316 s kraja XIII veka. Ariljska crkva posvećena je episkopu Ahiliju iz Larise (Grčka). Vatrenom borcu protiv ariljanske jeresi, idolatrijskog paganstva i učesniku prvog Vaseljenskog sabora u Nikeji 325. godine. Hram Svetog Ahilija tesno je vezan za svetorodnu dinastiju Nemanjića, prvog srpskog arhiepiskopa Svetog Savu i zlosrećnog kralja Dragutina. Svojom nestvarnom belinom i vitkošću, crkva Svetog Ailija i danas dominira jezgrom zapadnosrpske varošice Arilje, kao svetionik vere Hristove

Prema svojim arhitektonskim svojstvima,

crkva Svetog Ahilija

pripada Raškoj stilskoj grupi koja je obeležila XIII vek, koherentnim spojem Romaničke obrade spoljašnosti i Vizantijskog prostornog koncepta. Slikanje fasada crkve Svetog Ahilija u stilu vizantijskog ćelijastog sloga.  Tehnike zidanja naizmeničnim redovima kamena i opeke, na romanički obrađenim zidovima, čini crkvu Svetog Ahilija u Arilju jedinstvenom građevinom XIII veka na ukupnom području vizantijskog sveta. Izrada freskopisa je završena 1296. godine i izrađen je tradicijama monumentalnog stila srpske freskoslikarstva XIII stoljeća , a u njemu se ističu portreti samog Dragutina , zatim njegove supruge Kataline i njihovih sinova ( Uroš i Vladislav ) , kao i njegova brata , kralja Milutina ( 1282-1321 ).

Manastir

je postojao i prije Dragutinovog doba , a u njemu je od 1219. godine bilo sedište Moravičkog episkopa . Sam lokalitet je možda kao manastir postojao još od doba cara Samuila (976 – 1014) , koji je Svetom Ahiliju podigao veliki manastir u svojoj prestonici Prespi . Manastir je bio episkopsko sedište i 1433. godine , a 1650. godine se spominje kao zapusteo . Krajem XIX veka u crkvi se nalazio prazan grob svetog Ahilija , a srpski rodoslovi navode da je u njoj bio sahranjen i Dragutinov sin Uroš , iz čijih moštiju je teklo miro .

Prema natpisu očuvanom u crkvi, njen živopis je završen 1296. godine. Nadovezuje se na tzv. zlatni vek srpskog slikarstva, koji svoj vrhunac dostiže slikarstvom Sopoćana (1263 — 1268). Danas je u delimično očuvan, najviše u narteksu, u nešto manjoj meri u naosu, dok su u egzonarteksu očuvani samo mali fragmenti.

U prvoj zoni freskopisa u naosu prikazani su, u stojećem položaju, sveci iz dinastije Nemanjića sa srpskim episkopima i arhiepiskopima, kao svojevrsna potvrda jedinstva države i crkve u Nemanjićkoj Srbiji. Iznad njih su prikazane scene iz života Presvete Bogorodice, Veliki praznici i Hristova stradanja. Đakonikon je ukrašen prizorima iz života svetog Nikole, dok su u apsidi predstavljene evharističke teme.

Ktitorski portret kralja Dragutina sa modelom crkve, nalazi se u donjoj zoni narteksa. U istom nivou se nalaze i portreti njegovog brata, supruge i sinova. Iznad njih prikazani su vaseljenski sabori i teme iz Starog zaveta.

Crkva Svetog Ahilija

Summary
Photo ofSveti Ahilije
Name
Sveti Ahilije
Nickname
(episkop Ahilije)
Address
Svetog Ahilija bb,
Arilje, Zlatibor, 31230